Dyspraxie, een minder gekend leerprobleem

01/09/2005:

Martien: “Vrij vroeg – Maarten was toen een jaar of twee – constateerden we dat er iets mis was. Verbale ontwikkeling was geen probleem. Het uitvoeren van handelingen, daar schortte iets aan. Hij is nu vijftien. Zijn wereld wordt een stuk complexer. Geef hem tijd, dan komt hij er wel. Helaas is net die tijd zijn vijand.”

Ongelofelijk: dertien en dat kan nog geen appel schillen! Hoeveel glazen zal je nog omstoten? Onhandig joch, kijk uit! Mevrouw, uw zoon is intelligent genoeg : hij kan, maar wil niet leren… Onwillige kluns… Moeilijk kind… Zijn die kinderen altijd zo moeilijk? Of is er iets anders aan de hand? Vroegtijdig opsporen van een leerprobleem zoals dyspraxie kan heel wat vooroordelen voorkomen.

“In de derde kleuterklas begreep Maarten elke opdracht maar de uitvoering viel hem zwaar. Grove motoriek viel nog mee. Een rits dichtmaken was tamelijk moeilijk, kraaltjes rijgen een probleem… Op bepaalde gebieden liep hij achter, ook qua tempo. Men adviseerde om een jaartje over te doen. Zelf werkte ik intensief met kleuters en ik had de indruk dat dit advies geen oplossing zou brengen.”
Het tempo bijhouden bleef problematisch. “Hij heeft een totaal gebrek aan structuur. Bij het schrijven of tekenen start hij op het blad en schrijft door op de tafel. Een boekentas maken is een onoverkomelijk probleem: wat moet waar steken en hoe begin ik eraan? Eén fiasco. In zijn vrije tijd focust hij zich op één onderwerp en diept dit verder uit. Over auto’s weet hij alles.”
Pas in het derde leerjaar werd de diagnose in het revalidatiecentrum gesteld. Maarten lijdt aan dyspraxie. Deze wetenschap gaf Martien rust. “Ik kon doelgerichter werken. Hij begrijpt alles. Structuren en organiseren is het probleem. Dat vraagt tijd. Bij dyspraxie is er méér aan de hand dan alleen maar onhandigheid. Het zit in alles: aantrekken van de kledij, opruimen van de kamer. Hij neemt één stuk op en verlegt het, tenzij hij verbale ondersteuning krijgt. Je moet hem een plan meegeven en dan pas kan hij zijn taak uitvoeren. Die constante blijft. Hij evolueert, maar niet in dezelfde mate als zijn leeftijdsgenoten.”
“Het vijfde en zesde leerjaar volgde hij in het type 8 onderwijs, voor normaal begaafde kinderen met een leerstoornis. De vakken worden beperkt tot kernleerstof. Het tempo ligt veel lager. Twee jaar luxe, tijd om opnieuw op adem te komen, zichzelf te zijn. Héél belangrijk, ook naar zijn zelfbeeld toe.”
Momenteel heeft Maarten er, dankzij de ondersteuning op school en thuis, drie jaar handel/talen opzitten. De toekomst blijft één groot vraagteken. “We proberen zijn opleiding zo breed mogelijk te houden. We leven van schooljaar tot schooljaar. Hij is een kind met ontzettend veel doorzettingsvermogen. Elk jaar evalueren we wat hij nog aankan. Hij is niet superintelligent en hanteert een traag tempo, terwijl de maatschappij supersnelle actie vraagt.”
Tijdens het schooljaar structureert Martien Maartens leerstof, tijdens de examens studeert zij samen met hem… Het gezin telt nog andere kinderen. Voelen zij zich niet af en toe benadeeld? “Het is soms dansen op een slappe koord. Studeren lijkt voor de andere kinderen vanzelf te gaan. Ze zien ook hoeveel moeite Maarten moet doen. Als ze een opmerking maken, dan vraag ik hen of ze willen ruilen. Het valt eigenlijk best mee. We praten er veel over. Zeven jaar geleden heb ik bewust mijn job opgezegd om Maarten te kunnen begeleiden. Dat komt de andere kinderen ten goede.”

Anja: “Hoeveel keer krijg ik niet te horen: overdrijf je niet? Je zoon behaalt goede schoolresultaten. Anderen zien enkel het resultaat, niet de inspanning om tot die resultaten te komen.”

“Van een elfjarig kind mag je verwachten dat het met mes en vork eet. Karel heeft er moeite mee. Op restaurant krijgen we vervelende reacties of storende blikken. Ook Karel weet dat een leeftijdsgenoot het wél kan. Hij moet altijd vechten om hetzelfde te bereiken. Mama, ik kan niets. Dan probeer je de nadruk te leggen op de dingen die hij wél kan. Geduld opbrengen, héél veel energie in je kind steken…”
“Bij het aankleden leg ik nog steeds zijn kleren in volgorde van aantrekken klaar: eerst de slip, daarna het hemdje, de broek, het t-shirt… anders raakt hij het noorden kwijt. Nu pas kan hij zijn veters knopen. Ook andere kinderen ondervinden moeite om dit aan te leren. Waar zij tien keer hulp nodig hebben, heeft mijn zoon vijftig keer ondersteuning nodig. Voor de turnles voorzie ik schoenen met velcro. Veters knopen betekent dat hij een kwartier te laat komt in de les… met bijkomende problemen.”
In het peuterklasje vernam Anja dat er iets aan Kareltje scheelde. Wat precies wist de kleuterleidster niet te vertellen. Zelf hadden Anja en haar man niets in de gaten. Ze hadden geen ervaring met andere kinderen en konden niet vergelijken… Het kind was klein en had tijd om vaardigheden te verwerven… Pas een jaar later kon Karel getest worden. “Het CLB hanteerde de term splintervaardigheden. Karel had een zwakke motoriek en inzicht. Het geheugen was ideaal tot in het extreme.”
In de thuissituatie kwamen steeds meer dingen aan de oppervlakte. “Ooit weken we af van de gewone route om mijn ouders te bezoeken. Karel werd door een panische angst bevangen. ’s Zomers wandelden we met de buggy aan zee. Het was druk en Kareltje begon te schreeuwen. Hij stopte pas toen we een rustige straat binnenwandelden. Van een prof kregen we later verduidelijking. Karel was niet in staat om geluiden te elimineren. Elk geluid komt op hem af en er volgt een uitbarsting in zijn hoofd. Nu hij even groot is als een volwassene, kan hij de geluiden beter lokaliseren.”
Na talrijke onderzoeken stelde men in het Centrum voor Ontwikkelingsstoornissen in het Universitair Ziekenhuis in Gent de diagnose. “Dyspraxie, een totaal onbekend gegeven. Lectuur rond dit onderwerp was zowat onbestaande. Zelfs op school hadden ze nog nooit van dyspraxie gehoord.” Het centrum verwees Karel naar het type 8 onderwijs. “In het revalidatiecentrum trok men dit advies in twijfel. Zij volgden Karel al drie jaar. Hij was goed begaafd. Mits opvang in een kleine groep en een begripvolle school zou het gewoon onderwijs haalbaar zijn.” Karel behaalde in het eerste leerjaar een gemiddelde van 85 %!
“Kinderen met dyspraxie zijn kinderen met karakter,” weet Anja. “Nieuwe motorische vaardigheden aanleren kost veel moeite: structureren, stap voor stap te werk gaan, herhalen… ooit zullen ze het perfect kunnen. Het is een kwestie van veel tijd en blijvende aandacht. Soms is dit moeilijk haalbaar voor een ouder. Leer die kinderen zwemmen, onderhoud dit niet en een jaar later zijn ze deze vaardigheid totaal kwijt.”
Gelukkig is Karel intelligent. Omwille van de zwakke motoriek is een beroepsschool uitgesloten. “Verder studeren wordt evenmin gemakkelijk. Geheugen is geen probleem, inzicht is zwakker. Grote pakketten structureren ligt moeilijk. Het zal veel energie en tijd vragen. En toch hopen we dat hij zijn weg zal vinden.”

Dyspraxie of DCD

Kinderen met ontwikkelingsdyspraxie of – volgens de internationale erkende term – DCD (Developmental Coordination Disorder) hebben een leerprobleem, niet bij het aanleren van schoolse vaardigheden zoals lezen, spellen en rekenen, wél bij het aanleren van motorische vaardigheden en alle aspecten die daarbij komen kijken.
Meestal ligt een dieperliggende oorzaak aan de basis van deze onhandigheid en/of niet in staat zijn om de juiste handelingen uit te voeren. Het problematisch handelen zal niet zomaar verdwijnen. Anderzijds kunnen een aantal aspecten -afhankelijk van de ernst en de leeftijd- spontaan verbeteren. Ondersteuning blijft nodig.
Twee tot zes kinderen op honderd hebben een zekere vorm van dyspraxie. Zeventig procent van hen zijn jongens.

Info dyspraxie:
Dyspraxie v.z.w.: secretariaat: Groot Begijnhof 47,
9040 St. Amandsberg – Gent – tel: 0485-84 83 90
website: www.dyspraxis.be – mail: info@dyspraxis.be
Verhelderende lectuur:
Kinderen met ontwikkelingsdyspraxie, leidraad voor begeleiders en ouders, Paul Calmeyn en Griet Dewitte, uitgeverij acco, 2001, 180 blz.

Tekst: Ria Anyca – Illustratie: Philippe Segaert

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s